{"id":494,"date":"2025-01-08T10:27:58","date_gmt":"2025-01-08T09:27:58","guid":{"rendered":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/?post_type=product&p=494"},"modified":"2026-02-21T00:36:04","modified_gmt":"2026-02-20T23:36:04","slug":"kresy-moje-utracone-ze-wspomnien-mieszkancow-stalowej-woli","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/produkt\/kresy-moje-utracone-ze-wspomnien-mieszkancow-stalowej-woli\/","title":{"rendered":"Kresy moje, utracone. Ze wspomnie\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w Stalowej Woli"},"content":{"rendered":"
Kresy moje, utracone. Ze wspomnie\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w Stalowej Woli to publikacja b\u0119d\u0105ca pok\u0142osiem prac badawczych i wystawy o tym samym tytule.<\/div>\n
80. rocznica wybuchu II wojny \u015bwiatowej sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem dla dzia\u0142a\u0144 muzealnych, maj\u0105cych na celu zwr\u00f3cenie uwagi na t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Stalowej Woli, kt\u00f3ra ma pochodzenie kresowe, a w wyniku zawirowa\u0144 historii znalaz\u0142a sw\u00f3j nowy dom w naszym mie\u015bcie. Dzi\u0119ki Kresowianom ze Stalowej Woli mogli\u015bmy pozna\u0107 wiele interesuj\u0105cych, nieznanych fakt\u00f3w dotycz\u0105cych ich rodzin przyby\u0142ych z teren\u00f3w wojew\u00f3dztw wschodnich II RP. To ostatni ju\u017c \u015bwiadkowie, kt\u00f3rzy mog\u0105 jeszcze opowiedzie\u0107, jak \u017cy\u0142o si\u0119 na Kresach. Kresowianie ze Stalowej Woli, przedstawiaj\u0105c swoje \u017cyciowe do\u015bwiadczenie, naszkicowali tak\u017ce histori\u0119 i losy Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych kiedy\u015b na Kresach. Ich wspomnienia oparte zosta\u0142y na osobistym do\u015bwiadczeniu lub opowie\u015bciach rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w i krewnych. Pozbawieni swoich dom\u00f3w, znanego sobie s\u0105siedztwa, wyp\u0119dzeni z w\u0142asnego gospodarstwa, mieszkania, ziemi, s\u0105 dzisiaj \u015bwiadomi i pogodzeni z tym, \u017ce na zawsze utracili Kresy, kt\u00f3re pozosta\u0142y jeszcze w ich pami\u0119ci.<\/div>\n
W publikacji znalaz\u0142o si\u0119 kilkadziesi\u0105t wspomnie\u0144 zebranych w ramach muzealnych bada\u0144 terenowych, korespondencji i nielicznych materia\u0142\u00f3w publikowanych, oraz ponad sto fotografii z archiw\u00f3w rodzinnych i kilkadziesi\u0105t pami\u0105tek. Publikacja zosta\u0142a wzbogacona o nowe, udost\u0119pnione materia\u0142y, przyniesione ju\u017c w czasie trwania wystawy przez stalowowolan, kt\u00f3rzy po obejrzeniu ekspozycji zadeklarowali ch\u0119\u0107 podzielenia si\u0119 nimi. Narracja podzielona jest na sze\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re prowadz\u0105 czytelnika do ma\u0142ych i du\u017cych kresowych miejscowo\u015bci. Przytoczone wspomnienia Kresowian przybli\u017ca\u0142y ma\u0142o znany obraz tych ziem, przepe\u0142niony pozytywnym my\u015bleniem, trosk\u0105 o Ojczyzn\u0119, nadziej\u0105 Polak\u00f3w na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, odbudow\u0119 i rozw\u00f3j kraju po czasach niewoli i walkach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ale to tak\u017ce pozbawiona patosu zwyczajna opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu rodzinnym i s\u0105siedzkim w wielokulturowych wsiach, miasteczkach i miastach. Kresowianie wspominali historie rodzinne, cz\u0142onk\u00f3w swoich rodzin i bliskich, domy i gospodarstwa, \u017cycie w s\u0105siedztwie tak\u017ce w odniesieniu do wielonarodowo\u015bci Kres\u00f3w i stykania si\u0119 z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 kultur i religii, bogate zwyczaje, a tak\u017ce sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105. To wspomnienia przywo\u0142uj\u0105ce zapami\u0119tane widok pi\u0119knych pejza\u017cy, wa\u017cne miejsca kultu religijnego, kierunki turystyczne, modlitwy, piosenki i pie\u015bni. To tak\u017ce opowie\u015b\u0107 o dba\u0142o\u015bci patriotycznego wychowania oraz nauczania, kt\u00f3ra procentowa\u0142a w postawach Polak\u00f3w gotowych zawsze do walki za Ojczyzn\u0119, ale i rzetelnej pracy na rzecz m\u0142odego pa\u0144stwa.<\/div>\n
Zaprezentowane tutaj wybrane pami\u0105tki posiadaj\u0105 w\u0142asn\u0105 histori\u0119: obrazek Pami\u0105tka Komunii \u015bwi\u0119tej Stanis\u0142awy Jele\u0144kowskiej, zachowany do dzisiaj przedmiot zabrany przez ni\u0105 z Wo\u0142ynia; makatka wyszyta przez Ann\u0119 Durkaczow\u0105, nauczycielk\u0119 z Przedrzymich, zamordowan\u0105 przez band\u0119 UPA; szkatu\u0142ka wykonana przez snycerza Stanis\u0142awa Medy\u0144skiego, kt\u00f3ry dobrowolnie uda\u0142 si\u0119 na zes\u0142anie pod\u0105\u017caj\u0105c za ukochan\u0105; obraz MB Ostrobramskiej z domu Adamskich, przypisuj\u0105cych mu ocalenie podczas napadu bandy UPA na ich dom.<\/div>\n
W\u015br\u00f3d zachowanych fotografii kresowych rodzin, nowo\u017ce\u0144c\u00f3w (rodzice rozm\u00f3wc\u00f3w lub ich znajomi, krewni), m\u0142odzie\u017cy i dzieci szkolnych, male\u0144kich pociech (cz\u0119sto byli to sami rozm\u00f3wcy w wieku dzieci\u0119cym), \u017co\u0142nierzy itd., znalaz\u0142y si\u0119 zdj\u0119cia os\u00f3b znanych dobrze p\u00f3\u017aniej w Stalowej Woli, np. lwowiaka Stanis\u0142awa Ja\u015bkiewicza, cenionego lekarza neurochirurga, pracuj\u0105cego przed wojn\u0105 we lwowskich szpitalach; Bronis\u0142awy Genej\u00f3wny, przedwojennej nauczycielki (na Huculszczy\u017anie), a p\u00f3\u017aniej piel\u0119gniarki we Lwowie; kolejarza Wac\u0142awa Podsiad\u0142y, p\u00f3\u017aniejszego \u017co\u0142nierza w Armii Andersa; lwowskich nauczycielek Mieczys\u0142awy \u015awierczowej i Marii Kossowskiej.<\/div>\n
Du\u017c\u0105 grup\u0119 zachowanych materia\u0142\u00f3w archiwalnych stanowi\u0142y dokumenty osobiste, szkolne \u015bwiadectwa i za\u015bwiadczenia oraz dyplomy rzemie\u015blnicze, umowy nabycia nieruchomo\u015bci i grunt\u00f3w.<\/div>\n
W publikacji znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ciekawe wspomnienia siostrzenicy wybitnego polskiego pisarza Kornela Makuszy\u0144skiego, mieszkaj\u0105cej w Stalowej Woli, fotografie obro\u0144c\u00f3w Lwowa i uczestnik\u00f3w wojny polsko-bolszewickiej.<\/div>\n
Wybuch II wojny \u015bwiatowej odmieni\u0142 ca\u0142kowicie \u017cycie Kresowian, dlatego wielka utrata by\u0142a nieod\u0142\u0105cznym elementem ich wspomnie\u0144, pe\u0142nych bolesnych i dramatycznych prze\u017cy\u0107. W tej cz\u0119\u015bci w\u015br\u00f3d nielicznych pami\u0105tek znalaz\u0142y si\u0119 ocalone dewocjonalia, dokumenty okupacyjne i repatriacyjne oraz korespondencja.<\/div>\n
W publikacji nie zabrak\u0142o odniesie\u0144 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i sentyment\u00f3w zwi\u0105zanych z Kresami.<\/div>\n
Redaktor: El\u017cbieta Skromak<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kresy moje, utracone. Ze wspomnie\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w Stalowej Woli to publikacja b\u0119d\u0105ca pok\u0142osiem prac badawczych i wystawy o tym samym tytule. […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":701,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}}},"product_brand":[],"product_cat":[15,79,81],"product_tag":[],"class_list":["post-494","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wydawnictwa","product_cat-etnografia-pl","product_cat-katalogi-wystaw-pl","desktop-align-left","tablet-align-left","mobile-align-left","ast-product-gallery-layout-horizontal-slider","ast-product-gallery-with-no-image","ast-product-tabs-layout-horizontal","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/product\/494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=494"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=494"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qenaviroxulum.digital\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}